Duygu sözlüğü: “iyiyim” demeyi bırakmak

“Nasılsın?” sorusuna verilen cevapların çoğu üç kelimeyle sınırlıdır: iyiyim, kötüyüm, yorgunum. Bu darlık bir duygusuzluk değil, bir sözcük eksikliğidir. Ve sonucu doğrudandır: adlandırılamayan duygu, iletilemez; iletilemeyen duygu, davranışa sızar.

Neden adlandırmak işe yarıyor?

Bir duyguya isim vermek onu somutlaştırır: belirsiz bir huzursuzluk, üzerinde konuşulabilir bir şeye dönüşür. Ayrıca karşı tarafa ne yapacağına dair bilgi verir. “Kötüyüm” bir yön göstermez; “yalnız hissediyorum” ise gösterir.

Birincil ve ikincil duygular

İlişkilerde en sık ifade edilen duygu öfkedir ama öfke çoğu zaman ikincil bir duygudur: altında incinme, kaygı, utanç ya da yalnızlık bulunur. Öfkeyi söylemek savunma üretir; altındaki duyguyu söylemek genellikle yaklaşma üretir.

Küçük bir sözlük

• Yalnızlık ailesi: yalnız, görülmemiş, dışarıda kalmış, önemsiz hissetmiş.
• Kaygı ailesi: tedirgin, huzursuz, güvensiz, belirsizlikte.
• İncinme ailesi: kırgın, hayal kırıklığına uğramış, değersizleşmiş.
• Yorgunluk ailesi: bitkin, tükenmiş, üzerine yük binmiş.
• Utanç ailesi: mahcup, küçük düşmüş, yetersiz.

Duyguya ihtiyaç eklemek

Duyguyu söylemek yeterli değildir; karşı taraf ne yapacağını yine bilmez. İşleyen kalıp iki parçalıdır: duygu ve ihtiyaç. “Bugün kendimi yalnız hissettim, akşam biraz konuşmak isterim.” Bu iki cümlelik yapı, bir tartışmanın açılış cümlesinden çok daha fazlasını yapar.